Ο καθηγητής Gary Hamel έθεσε αυτό το ερώτημα σε μια διάλεξή του στο London Business School — και ήταν μια πρόκληση που δεν θα μπορούσε να αγνοηθεί.

Μας θύμισε ότι η γραφειοκρατία είναι μια τεχνολογία του 19ου αιώνα, σχεδιασμένη για μια εποχή όπου οι εργαζόμενοι ήταν συχνά αγράμματοι και οι αποφάσεις έπρεπε να λαμβάνονται συγκεντρωτικά. Κι όμως, αυτή η ξεπερασμένη δομή επιβιώνει ακόμη — όχι για να ενδυναμώνει τους ανθρώπους, αλλά για να τους περιορίζει.

Τα στοιχεία της Gallup είναι αποκαλυπτικά:

• Μόλις 1 στους 5 εργαζόμενους πιστεύει ότι η άποψή του έχει σημασία στον χώρο εργασίας.
• Πάνω από το 50% άλλαξαν δουλειά για να ξεφύγουν από έναν αυταρχικό ή ανίκανο προϊστάμενο.
• Μόλις 15% παγκοσμίως δηλώνουν ότι νιώθουν πραγματικά αφοσιωμένοι στη δουλειά τους.

Δεν πρόκειται απλώς για έλλειψη εμπλοκής — πρόκειται για μια συστημική σπατάλη ανθρώπινης δυναμικής, αναφέρει χαρακτηριστικά και μάλιστα σε έναν κόσμο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη, η συνθετική βιολογία -τόσες καινοτομίες- και η κλιματική κρίση απαιτούν ευφυΐα και καινοτομία.

Έχουμε περιθώριο για τέτοια σπατάλη;

Σε μια εποχή όπου το 56% των πολιτών παγκοσμίως θεωρούν ότι ο καπιταλισμός “κάνει περισσότερο κακό παρά καλό,” και οι νέοι παγιδεύονται σε μια εργασιακή επισφάλεια που τους ωθεί να στραφούν σε άλλες λύσεις, δεν αρκεί πλέον να «διαχειριζόμαστε» ανθρώπους. Πρέπει να τους απελευθερώσουμε.

Ο Hamel προτείνει τη Humanocracy — μια ριζική αλλαγή:

• Από την τυπική ιεραρχία στη μεριτοκρατία.
• Από την εξουσία του τίτλου στη δυναμική της αξίας.
• Από τη συμμόρφωση στην κοινότητα και τον πειραματισμό.

Αυτό σημαίνει να δημιουργούμε οργανισμούς όπου:

• Οι άνθρωποι έχουν ιδιοκτησία και λόγο στη δουλειά τους.
• Οι ιδέες νικούν λόγω αξίας — όχι λόγω τίτλου.
• Η ηγεσία είναι κατανεμημένη, όχι συγκεντρωτική.
• Κυριαρχεί η εμπιστοσύνη και ο σκοπός, όχι ο φόβος και η γραφειοκρατία.

Όπως έγραψε ο Thomas Paine: «Η μακροχρόνια συνήθεια να μη θεωρούμε κάτι λάθος του δίνει την ψευδαίσθηση ότι είναι σωστό.»

Συχνά, επειδή έχουμε συνηθίσει έναν συγκεκριμένο τρόπο λειτουργίας στους οργανισμούς, δεν σταματάμε να σκεφτούμε αν υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές. Όμως, όταν κοιτάμε γύρω μας — τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και τη δυναμική που βλέπουμε στους ίδιους τους ανθρώπους — καταλαβαίνουμε ότι μπορούμε να σχεδιάσουμε και το εργασιακό περιβάλλον με τον ίδιο πλούτο και τη φαντασία.

Ίσως ήρθε η ώρα να ξανασκεφτούμε πώς λειτουργούν οι οργανισμοί — όχι για να καταργήσουμε ό,τι υπάρχει, αλλά για να φανταστούμε τι περισσότερο είναι δυνατόν.